خدمات ویژه
شماره های تماس: 5-03135112051

کولونوسکوپی چیست؟

آشنایی با کولونوسکوپی

در پزشکی به عمل مشاهده کردن داخل دستگاه گوارش تحتانی شامل روده بزرگ و گاها انتهای روده باریک توسط دستگاه اصطلاحا کولونوسکوپی میگویند. کولونوسکوپ وسیله ایست با لوله ضخیم (حدود 11 میلی متر) و بلند (حدود 150 سانتیمتر) واردشونده به داخل بدن و دستگاههای جنبی شامل منبع نور، پروسسور، مانیتور و کابلهای رابط. نور سرد از انتهای کولونوسکوپ خارج میشود و تصاویر داخلی بدن توسط دوربین کوچکی که در انتهای لوله کولونوسکوپ نصب شده، گرفته و توسط سیمهای داخل لوله کولونووسکوپ به پروسسور و سپس مانیتور منتقل میشود. با کمک نرم افزار و کامپیوتر میتوان عکس و فیلم کولونوسکوپی را ذخیره و از آن پرینت کاغذی گرفت یا روی فلش و سی دی منتقل کرد. همچنین در داخل لوله کولونوسکوپ کانالها و لوله های باریکی جهت انتقال هوا و آب به انتهای لوله، مکش ترشحات از داخل بدن و عبور وسایل درمانی مختلف وجود دارد.

کولونوسکوپ

توسط کولونوسکوپ بیماریهای مهم دستگاه گوارش تحتانی تشخیص داده میشود مثل زخم، تومور، پولیپ (توده برجسته)، عفونت، ضایعات پیش سرطانی، ضایعات مخاطی، علل خونریزی های گوارش تحتانی و بسیاری از بیماریهای مهم دیگر که این کار باتوجه به تجربه پزشک انجام دهنده در هنگام مشاهده حین کولونوسکوپی یا پس از نمونه برداری از مخاط یا ضایعات دیده شده صورت میگیرد. به علاوه در حین کولونوسکوپی پزشک ممکن است اقدامات درمانی مثل تزریق ماده آدرنالین رقیق شده به درون زخم یا سوزاندن زخم خونریزی دهنده، برداشتن پولیپ، گشاد کردن تنگی مجرا، گذاشتن فنر یا استنت و یا اقدامات دیگر برحسب مشکل بیمار انجام دهد. در گذشته که دستگاه کولونوسکوپ نبود اعمال فوق توسط جراحی انجام میشد که با بستری شدن بیمار و جراحی عمیق صورت میگرفت که عوارض، مشکلات و هزینه های فراوانی برای بیمار ایجاد میکرد. اما با کمک کولونوسکوپی و صرف زمان اندک اعمال فوق به راحتی انجام میشود و بیمار در کمترین زمان ممکن ترخیص میشود.

نمونه تصاویر کولونوسکوپی از داخل روده:

سوالات رایج بیماران در بخش کولونوسکوپی:

سوال: قبل از کولونوسکوپی چه کاری لازم است انجام داد؟

جواب: قبل از کولونوسکوپی تمیز بودن روده بسیار مهم است لذا لازم است بیمار یک برنامه مشخص تحت عنوان "آمادگی کولون"  را از یک روز و گاهی دو یا سه روز قبل از کولونوسکوپی انجام دهد. این دستورالعمل که به صورت برگه آمادگی کولون به بیمار داده میشود، جزییات رژیم غذایی و نحوه مصرف داروها نوشته شده است. در زیر نوع معمول دستور آمادگی کولون را ملاحظه می فرمایید:

  1. از یک روز قبل از کولونوسکوپی رژیم غذایی مایعات کاملا شفاف و غیر رنگی مصرف کنید مثل آب، آب و عسل، آب میوه (آب سیب، آب آناناس، آب انگور زرد و ....)، چای، آب مرغ، آب کمپوت و ......
  2. سعی کنید در این مدت مایعات فراوان بنوشید و از خوردن میوه یا غذای جامد پرهیز کنید.
  3. شیر و ماست مصرف نکنید.
  4. برای امادگی روده از پودر پیدرولاکس یا کلین پرپ استفاده کنید. به این صورت که چند بسته پودر (معمولا 4 بسته ) برای شما تجویز می شود و روز قبل از انجام کولونوسکوپی مصرف کنید. هر بسته در 4 لیوان آب یا آب میوه ریخته و هر نیم ساعت یک لیوان میل نمایید.
  5. از صبح روز قبل از کولونوسکوپی 10 عدد قرص بیزاکودیل 5 میلی گرمی را هر 6 ساعت دو عدد مصرف کنید
  6. از 6 ساعت قبل از کولونوسکوپی ناشتا باشید.
  7. یک نفر اقوام همراه داشته باشید. 
  8. در بیماران دیابتی، قلبی، ریوی و بیماری زمینه ای دیگر لازم است بیمار پزشک متخصص مربوطه و همینطور متخصص گوارش انجام دهنده کولونوسکوپی را در جریان و مشاوره قرار دهد. ممکن است لازم باشد قبل از کولونوسکوپی تغییراتی در مصرف داروهای بیمار مثل قطع آسپیرین و وارفارین داده شود.

گاهی پزشک مربوطه به دلایلی ممکن است تغییراتی کوچک در دستورالعمل فوق ایجاد کند که در نسخه و توضیحات قبلی به بیمار اطلاع داده میشود.

سوال: کولونوسکوپی چگونه انجام میشود؟

جواب: بیمار پس از خارج کردن شلوار و لباس زیر (شورت)  شلوار یکبار مصرفی را که در بخش اندوسکوپی به وی میدهند، میپوشد و به پهلوی چپ روی تخت دراز میکشد. پرستار کمکی یک آنژیو کت داخل رگ قرار میدهد و داروی آرامبخش وریدی با نظر پزشک تزریق میکند. پزشک ابتدا با انگشت و آرام مقعد را معاینه میکند سپس لوله کولونوسکوپ به آرامی وارد مقعد میشود. سپس کولونوسکوپ به تدریج وارد روده بزرگ و انتهای روده باریک میشود. در پایان لوله کولونوسکوپ از دستگاه گوارش تحتانی و مقعد خارج میگردد.

سوال: آیا امکان استفاده از وسیله کولونوسکوپ یکبار مصرف وجود دارد؟

جواب: خیر. دستگاه کولونوسکوپ فوق العاده گران است و امکان تعویض آن وجود ندارد اما مثل هر ابزار پزشکی بعد از هر بیمار، کولونوسکوپ توسط ضد عفونی کننده های قوی (اصطلاحا سطح بالا) به روش استاندارد ضد عفونی میشود و امکان انتقال میکروب وجود ندارد. البته امکان استفاده از پنس نمونه برداری یکبار مصرف وجود دارد که بیمار میبایست قبل از کولونوسکوپی با منشی بخش هماهنگی کند.

سوال: آیا لازم است بیمار کسی را همراه بیاورد؟

جواب: بله. به دلیل استفاده از داروی آرامبخش وریدی و مراقبت بعدی وجود همراه ضروری است.

سوال: آیا همراه بیمار میتواند در حین کولونوسکوپی در کنار بیمار باشد؟

جواب: خیر. حضور همراه نیازی نیست و کمکی نمیکند و باعث شلوغی اتاق کولونوسکوپی شده و چه بسا موجب استرس و ناراحتی وی شود و حتی به دلیل شرم و حیا باعث استرس بیمار میشود. در هر صورت کولونوسکوپی یک کار تخصصی است و تشخیص بیماری برای همراه بیمار دشوار است. پزشک و پرستار در حین انجام کولونوسکوپی مراقب بیمار هستند و جای نگرانی نیست.

آیا کولونوسکوپی دردناک است؟

جواب: کولونوسکوپی معمولا با تزریق آرامبخش وریدی انجام میشود لذا برای بیمار قابل تحمل است. البته درحین کولونوسکوپی ممکن است بیمار دردهایی کم و گذرا احساس کند. در هر صورت کولونوسکوپی یک عمل تهاجمی است و  ممکن است باعث استرس بیمار شود.

سوال: مدت زمان کولونوسکوپی چقدر است؟

جواب: بسته به شرایط بیمار، بیماری دستگاه گوارش، گرفتن نمونه (بیوپسی) یا اقدام درمانی معمولا بین 15 تا 30 دقیقه طول میکشد.

سوال: چه مدت بعد از کولونوسکوپی میتوان غذا یا مایعات خورد؟

جواب: پس از هوشیاری کامل میتوان اقدام به خوردن و آشامیدن نمود.

سوال: آیا کولونوسکوپی با بیهوشی انجام میشود؟

جواب: معمولا از داروی آرامبخش وریدی استفاده میکنند که در واقع مثل بیهوشی اتاق عمل نیست و بیمار نسبتا هوشیار است.

سوال: نمونه برداری چیست و آیا ایجاد درد و خونریزی میکند؟

جواب: به کندن و جدا کردن قسمت کوچکی از بافت داخل بدن توسط وسیله مخصوصی بنام پنس بیوپسی نمونه برداری یا بیوپسی میگویند. نمونه برداری کاملا بدون درد و بدون خطر است و خونریزی جزیی داخلی میکند که اهمیتی ندارد و خودبخود بند می آید.

سوال: در صورت استفاده از داروهای آرامبخش چه اقداماتی لازم است بعد از کولونوسکوپی انجام دهیم؟

جواب: بیمار میبایست تا زمان هوشیاری کافی با نظر پرستار و پزشک در محل ریکاوری باقی بماند و پس از آن تا هوشیاری کامل از خوردن، آشامیدن، رانندگی، پیاده روی و کارهای دیگر  پرهیز کند و با کمک همراه خود به منزل رفته و استراحت کند. این زمان ممکن است تا 6 ساعت و در بعضی موارد حتی بیشتر طول بکشد.

سوال: عوارض کولونوسکوپی چیست؟

جواب: عوارض کولونوسکوپی نادر است و بیشتر در مواردی که یک اقدام درمانی مثل برداشتن پولیپ، گشادکردن مجرا و غیره انجام میشود و یا در بیماران پرخطر مثل بیماران قلبی و ریوی، ممکن است اتفاق بیفتد که حتی آنهم در موارد کمی رخ میدهد. عوارض شامل عفونت، خونریزی و سوراخ شدن دستگاه روده، عوارض داروهای آرامبخش مثل حساسیت، عوارض قلبی و  تنفسی و در موارد بسیار نادر مرگ.

سوال: در چه شرایطی احتمال عارضه کولونوسکوپی مطرح میشود و بیمار بایستی چه کاری انجام دهد؟

جواب: در صورت درد شدید در شکم، استفراغ مکرر، مدفوع خونی شدید، تب بالا، سرگیجه، افت فشار خون، تنگی نفس و خارش بدن و ضایعات پوستی جدید بیمار میباست سریعا به پزشک خود و در صورت دردسترس نبودن وی به نزدیکترین اورژانس مراجعه کند.

سوال: جواب کولونوسکوپی کی آماده میشود؟

جواب: بلافاصله بعد از انجام کولونوسکوپی جواب و گزارش بصورت پرینت کاغذی همراه با تصاویر داخلی توسط پزشک مربوطه تهیه و تحویل بیمار داده میشود و پزشک توضیحات لازم را به بیمار یا همراه وی میدهد. بدیهیست بیماری که داروی آرامبخش دریافت کرده وضعیت مناسبی برای درک و به خاطر سپردن توضیحات پزشک را ندارد و  اغلب آنها را فراموش خواهد کرد لذا توصیه های لازم به همراه وی داده میشود و اگر خود بیمار بخواهد از نتیجه کولونوسکوپی و روند درمانش اطلاع پیدا کند میبایست روز بعد مراجعه کند. در صورت اصرار بیمار به تهیه CD میبایست قبل از کولونوسکوپی به کارکنان بخش کولونوسکوپی اطلاع دهد. 

     دستورالعمل پذیرش بیمار دراتاق اسکوپی              

ردیف 

شرح روش

مسئول

1

مراجعه بیمار به پذیرش اتاق اسکوپی با نسخه یا دفترچه بیمه

بیمار

2

ارجاع بیماران معرفی شده از خارج کلینیک به پزشک متخصص داخلی کلینیک  به منظور تشخیص نهائی و دریافت رژیم غذایی

پزشک داخلی

3

دادن  روز نوبت به بیمار طبق فهرست حضور پزشکان برای اندوکلون در روزهای مشخص و ثبت در دفتر اندوکلون و ثبت اطلاعات بیمار در نرم افزار پذیرش

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی

 

4

دادن آموزش های لازم  و تحویل فرم رژیم غذایی و دارویی جهت انجام اندوسکوپی یا کولونوسکوپی یا هر دو به بیمار

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی

5

تماس با بیمار در روز قبل از انجام اندوکلون و تعیین ساعت حضور و قطعی کردن حضور بیمار

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی

6

مراجعه بیمار به واحد پذیرش در روز  و ساعت تعیین شده

بیمار

6

تشکیل پرونده جهت آندوسکوپی یا کولونوسکوپی  یا هردو ،پرکردن فرم رضایت نامه در صورت نیاز و پرداخت وجه به صندوق و دریافت لباس و ملزومات مورد نیاز از پذیرش

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی، بیمار

7

ارجاع بیمار به اتاق اسکوپی با پرونده بیمار

بیمار بر

8

دریافت مدارک بیمار(برگ ارجاع،دفترچه بیمار،نتایج آزمایش،سونوگرافی و ......) و آماده کردن بیمار جهت انجام پروسیجر

پرستار اندوکلون

9

انجام پروسیجر و ثبت شرح عمل در پرونده بیمار پس از اتمام پروسیجر

پزشک فوق تخصص

10

انتقال بیمار به بخش ریکاوری و انجام مراقبت های پس از عمل

پزشک و پرستار

11

نوشتن گزارش پرستاری و ارسال نمونه بیوپسی ( در صورت تهیه ) توسط همراه بیمار به آزمایشگاه

پرستار

12

پرینت نتایج پروسیجر،تائید پزشک و تحویل نسخه اصلی به همراه بیمار، و ارسال کپی  آن به همراه برگه بیمه به واحد اسناد پزشکی، تجویز داروهای احتمالی و توصیه های بعد از عمل به بیمار

پرستار و پزشک

13

ترخیص بیمار پس از نرمال شدن شرایط بالینی بیمار

پرستار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برای اطلاع از طریقه رژیم کولونوسکوپی به صفه اصلی قسمت راهنمای بیماران ، آمادگی قبل عمل مراجعه فرمائید.

 

 

 

 


نظرات کاربران
ارسال نظر