خدمات ویژه
شماره های تماس: 5-03135112051

آندوسکوپی چیست؟

آشنایی با آندوسکوپی

در پزشکی به عمل مشاهده کردن داخل دستگاه گوارش فوقانی شامل مری، معده و دوازدهه (یا همان 25 سانتیمتر اول روده باریک) توسط دستگاه اصطلاحا آندوسکوپی میگویند. آندوسکوپ وسیله ایست با لوله ضخیم (حدود 9 میلی متر) و بلند (حدود یک متر) واردشونده به داخل بدن و دستگاههای جنبی شامل منبع نور، پروسسور، مانیتور و کابلهای رابط. نور سرد از انتهای آندوسکوپ خارج میشود و تصاویر داخلی بدن توسط دوربین کوچکی که در انتهای لوله آندوسکوپ نصب شده، گرفته و توسط سیمهای داخل لوله آندوسکوپ به پروسسور و سپس مانیتور منتقل میشود. با کمک نرم افزار و کامپیوتر میتوان عکس و فیلم آندوسکوپی را ذخیره و از آن پرینت کاغذی گرفت یا روی فلش و سی دی منتقل کرد. همچنین در داخل لوله آندوسکوپ کانالها و لوله های باریکی جهت انتقال هوا و آب به انتهای لوله، مکش ترشحات از داخل بدن و عبور وسایل درمانی مختلف وجود دارد.

آندوسکوپ

توسط آندوسکوپ بیماریهای مهم دستگاه گوارش فوقانی تشخیص داده میشود مثل زخم، تومور، پولیپ (توده برجسته)، عفونت، ضایعات پیش سرطانی، ضایعات مخاطی، علل خونریزی های گوارش فوقانی و بسیاری از بیماریهای مهم دیگر که این کار باتوجه به تجربه پزشک انجام دهنده در هنگام مشاهده حین آندوسکوپی یا پس از نمونه برداری از مخاط یا ضایعات دیده شده صورت میگیرد. به علاوه در حین آندوسکوپی پزشک ممکن است اقدامات درمانی مثل تزریق ماده آدرنالین رقیق شده به درون زخم یا سوزاندن زخم خونریزی دهنده، برداشتن پولیپ، گشاد کردن تنگی مجرا با بالون، گذاشتن فنر یا استنت، گذاشتن بالون لاغری، درآوردن جسم خارجی از معده ویا اقدامات دیگر برحسب مشکل بیمار انجام دهد. در گذشته که دستگاه آندوسکوپ نبود اعمال فوق توسط جراحی انجام میشد که با بستری شدن بیمار و جراحی عمیق صورت میگرفت که عوارض، مشکلات و هزینه های فراوانی برای بیمار ایجاد میکرد. اما با کمک آندوسکوپی و صرف زمان اندک اعمال فوق به راحتی انجام میشود و بیمار در کمترین زمان ممکن ترخیص میشود.

نمونه تصاویر آندوسکوپی از داخل مری و معده:

سوالات رایج بیماران در بخش آندوسکوپی:

سوال: قبل از آندوسکوپی چه کاری لازم است انجام داد؟

جواب: تنها لازم است بیمار از 10 ساعت قبل از آندوسکوپی مواد جامد و از 4 ساعت قبل از آن مایعات مصرف نکرده باشد. در بیماران دیابتی، قلبی، ریوی و بیماری زمینه ای دیگر لازم است بیمار پزشک متخصص مربوطه و همینطور متخصص گوارش انجام دهنده آندوسکوپی را در جریان و مشاوره قرار دهد. ممکن است لازم باشد قبل از آندوسکوپی تغییراتی در مصرف داروهای بیمار مثل قطع آسپیرین و وارفارین داده شود.

سوال: آندوسکوپی چگونه انجام میشود؟

جواب: بیمار پس از استفاده از پیشبند یکبار مصرف جهت جلوگیری از آلودگی لباسها و بدن با ترشحات دهان و یا محتویات معده، به پهلوی چپ روی تخت دراز میکشد. پرستار کمکی آندوسکوپی از اسپری لیدوکایین داخل دهان برای بی حسی حلق استفاده میکند. لوله آندوسکوپ به آرامی وارد دهان میشود و زمانیکه به ته حلق رسید از بیمار خواسته میشود عمل بلع انجام دهد تا آندوسکوپ به راحتی وارد مری شود. سپس اندوسکوپ به تدریج وارد معده و سپس ابتدای روده باریک یا همان دوازدهه میشود. در پایان لوله آندوسکوپ از دستگاه گوارش فوقانی و دهان خارج میگردد.

سوال: آیا امکان استفاده از وسیله آندوسکوپ یکبار مصرف وجود دارد؟

جواب: خیر. دستگاه آندوسکوپ فوق العاده گران است و امکان تعویض آن وجود ندارد اما مثل هر ابزار پزشکی بعد از هر بیمار، آندوسکوپ توسط ضد عفونی کننده های قوی (اصطلاحا سطح بالا) به روش استاندارد ضد عفونی میشود و امکان انتقال میکروب وجود ندارد. البته امکان استفاده از پنس نمونه برداری یکبار مصرف وجود دارد که بیمار میبایست قبل از آندوسکوپی با منشی بخش هماهنگی کند.

سوال: آیا لازم است بیمار کسی را همراه بیاورد؟

جواب: ترجیحا بله. در مواردی که قرار است بیمار داروی آرامبخش وریدی دریافت کند وجود همراه ضروری است.

سوال: آیا همراه بیمار میتواند در حین آندوسکوپی در کنار بیمار باشد؟

جواب: خیر. حضور همراه نیازی نیست و کمکی نمیکند و باعث شلوغی اتاق آندوسکوپی شده و چه بسا موجب استرس و ناراحتی وی شود. در هر صورت آندوسکوپی یک کار تخصصی است و تشخیص بیماری برای همراه بیمار دشوار است. پزشک و پرستار در حین انجام آندوسکوپی مراقب بیمار هستند و جای نگرانی نیست.

آیا آندوسکوپی دردناک است؟

جواب: خیر. آندوسکوپی درد ندارد اما در هر صورت یک عمل تهاجمی است و باعث استرس و چندین بار اق زدن بیمار میشود. میتوان بخصوص برای بیماران مضطرب و دچار استرس شدید از داروی آرامبخش وریدی استفاده کرد که در این شرائط آن احساس ناخوشایند اق زدن بسیار کمتر میشود.

سوال: مدت زمان آندوسکوپی چقدر است؟

جواب: بسته به شرایط بیمار، بیماری دستگاه گوارش، گرفتن نمونه (بیوپسی) یا اقدام درمانی معمولا بین 5 تا 30 دقیقه طول میکشد.

سوال: چه مدت بعد از آندوسکوپی میتوان غذا یا مایعات خورد؟

جواب: در صورت عدم استفاده از داروهای آرامبخش، پس از از بین رفتن بیحسی حلق (حدود بیست الی سی دقیقه) میتوان اقدام به خوردن و آشامیدن نمود.

سوال: آیا آندوسکوپی با بیهوشی انجام میشود؟

جواب: در شرایط کشور ما اغلب نیازی به به بیهوشی نیست و همان اسپری لیدوکایین برای بی حسی حلق کافیست. اما در هر صورت بخصوص برای بیماران مضطرب و دچار استرس شدید میتوان از داروی آرامبخش وریدی استفاده کرد که در واقع مثل بیهوشی اتاق عمل نیست و بیمار نسبتا هوشیار است.

سوال: نمونه برداری چیست و آیا ایجاد درد و خونریزی میکند؟

جواب: به کندن و جدا کردن قسمت کوچکی از بافت داخل بدن توسط وسیله مخصوصی بنام پنس بیوپسی نمونه برداری یا بیوپسی میگویند. نمونه برداری کاملا بدون درد و بدون خطر است و خونریزی جزیی داخلی میکند که اهمیتی ندارد و خودبخود بند می آید.

سوال: در صورت استفاده از داروهای آرامبخش چه اقداماتی لازم است بعد از آندوسکوپی انجام دهیم؟

جواب: در صورت استفاده از داروهای آرامبخش، بیمار میبایست تا زمان هوشیاری کافی با نظر پرستار و پزشک در محل ریکاوری باقی بماند و پس از آن تا هوشیاری کامل از خوردن، آشامیدن، رانندگی، پیاده روی و کارهای دیگر  پرهیز کند و با کمک همراه خود به منزل رفته و استراحت کند. این زمان ممکن است تا 6 ساعت و در بعضی موارد حتی بیشتر طول بکشد.

سوال: عوارض آندوسکوپی چیست؟

جواب: عوارض آندوسکوپی نادر است و بیشتر در مواردی که یک اقدام درمانی مثل گشادکردن مجرا و غیره انجام میشود و یا در بیماران پرخطر مثل بیماران قلبی و ریوی، ممکن است اتفاق بیفتد که حتی آنهم در موارد کمی رخ میدهد. عوارض شامل عفونت، خونریزی و سوراخ شدن دستگاه گوارش فوقانی (حلق، مری، معده و دوازدهه)، عوارض داروهای آرامبخش مثل حساسیت، ورود ترشحات دهان و محتویات معده به داخل ریه و عفونت ریه، عوارض قلبی و  تنفسی و در موارد بسیار نادر مرگ.

سوال: در چه شرایطی احتمال عارضه آندوسکوپی مطرح میشود و بیمار بایستی چه کاری انجام دهد؟

جواب: در صورت درد شدید در قفسه سینه و شکم، استفراغ خونی، مدفوع خونی شدید یا سیاه و شل، تب بالا، سرگیجه، افت فشار خون، تنگی نفس و خارش بدن و ضایعات پوستی جدید بیمار میباست سریعا به پزشک خود و در صورت دردسترس نبودن وی به نزدیکترین اورژانس مراجعه کند.

سوال: جواب آندوسکوپی کی آماده میشود؟

جواب: بلافاصله بعد از انجام آندوسکوپی جواب و گزارش بصورت پرینت کاغذی همراه با تصاویر داخلی توسط پزشک مربوطه تهیه و تحویل بیمار داده میشود و پزشک توضیحات لازم را به بیمار یا همراه وی میدهد. بدیهیست بیماری که داروی آرامبخش دریافت کرده وضعیت مناسبی برای درک و به خاطر سپردن توضیحات پزشک را ندارد و  اغلب آنها را فراموش خواهد کرد لذا توصیه های لازم به همراه وی داده میشود و اگر خود بیمار بخواهد از نتیجه آندوسکوپی و روند درمانش اطلاع پیدا کند میبایست روز بعد مراجعه کند. در صورت اصرار بیمار به تهیه CD میبایست قبل از آندوسکوپی به کارکنان بخش آندوسکوپی اطلاع دهد. 

         دستورالعمل پذیرش بیمار دراتاق اسکوپی              

ردیف

شرح روش

مسئول

1

مراجعه بیمار به پذیرش اتاق اسکوپی با نسخه یا دفترچه بیمه

بیمار

2

ارجاع بیماران معرفی شده از خارج کلینیک به پزشک متخصص داخلی کلینیک  به منظور تشخیص نهائی و دریافت رژیم غذایی

پزشک داخلی

3

دادن  روز نوبت به بیمار طبق فهرست حضور پزشکان برای اندوکلون در روزهای مشخص و ثبت در دفتر اندوکلون و ثبت اطلاعات بیمار در نرم افزار پذیرش

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی

 

4

دادن آموزش های لازم  و تحویل فرم رژیم غذایی و دارویی جهت انجام اندوسکوپی یا کولونوسکوپی یا هر دو به بیمار

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی

5

تماس با بیمار در روز قبل از انجام اندوکلون و تعیین ساعت حضور و قطعی کردن حضور بیمار

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی

6

مراجعه بیمار به واحد پذیرش در روز  و ساعت تعیین شده

بیمار

6

تشکیل پرونده جهت آندوسکوپی یا کولونوسکوپی  یا هردو ،پرکردن فرم رضایت نامه در صورت نیاز و پرداخت وجه به صندوق و دریافت لباس و ملزومات مورد نیاز از پذیرش

مسئول پذیرش اتاق اسکوپی، بیمار

7

ارجاع بیمار به اتاق اسکوپی با پرونده بیمار

بیمار بر

8

دریافت مدارک بیمار(برگ ارجاع،دفترچه بیمار،نتایج آزمایش،سونوگرافی و ......) و آماده کردن بیمار جهت انجام پروسیجر

پرستار اندوکلون

9

انجام پروسیجر و ثبت شرح عمل در پرونده بیمار پس از اتمام پروسیجر

پزشک فوق تخصص

10

انتقال بیمار به بخش ریکاوری و انجام مراقبت های پس از عمل

پزشک و پرستار

11

نوشتن گزارش پرستاری و ارسال نمونه بیوپسی ( در صورت تهیه ) توسط همراه بیمار به آزمایشگاه

پرستار

12

پرینت نتایج پروسیجر،تائید پزشک و تحویل نسخه اصلی به همراه بیمار، و ارسال کپی  آن به همراه برگه بیمه به واحد اسناد پزشکی، تجویز داروهای احتمالی و توصیه های بعد از عمل به بیمار

پرستار و پزشک

13

ترخیص بیمار پس از نرمال شدن شرایط بالینی بیمار

پرستار

 
برای اطلاع از طریقه رژیم آندوسکوپی به صفه اصلی قسمت راهنمای بیماران ، آمادگی قبل عمل مراجعه فرمائید.

 


نظرات کاربران
ارسال نظر